- grein í Morgunblaðinu þann 16. sept. 2011
Þann 6. september s.l. barst svar við fyrirspurn minni til efnahags- og viðskiptaráðherra um innflutning aflandskróna. Hafði dregist í þrjá mánuði að svara fyrirspurninni – en hana lagði ég fyrir ráðherrann 7. júní s.l. Þessi tímalengd vekur mikla furðu því Seðlabankinn hlýtur að halda gott skráningakerfi um þessi viðskipti – fyrir utan þingsköp að fyrirspurnum skuli svarað innan 10 virkra daga eftir að hún er lögð fram í þinginu.
Fyrirspurn mín hljóðaði svo: „Hverjir hafa fengið að flytja inn aflandskrónur til fjárfestinga hér á landi og um hvaða fjárhæðir er að ræða? Svar óskast sundurliðað eftir: íslenskum og erlendum einstaklingum, íslenskum og erlendum fyrirtækjum.“ Seðlabankinn bar við bankaleynd sbr. 15. gr. laga um gjaldeyrismál, nr. 87/1992, og í ljósi þess hafði efnahags – og viðskiptaráðuneytið ekki tök á því að svara hverjir það væru sem hefðu fengið heimild til að flytja inn aflandskrónur og af hvaða tilefni. Einu upplýsingarnar sem voru í svarinu var að heildarfjárhæð innstreymis aflandskróna ársins 2010 voru tæpir 12 milljarðar.
Einkennilegt er að Seðlabankinn valdi að svara með þessum hætti – að veita upplýsingar sem miðast að einu ákveðnu tímabili – en veita ekki upplýsingar um hvert innstreymið er frá upptöku gjaldeyrishaftanna. Hef ég nú lagt fram nýja fyrirspurn um innstreymi aflandskróna frá upphafi gjaldeyrishaftanna til dagsins í dag. Sú spurning er nauðsynleg til að átta sig á upphæðunum sem um ræðir. Sá lagagrunnur er snýr að þagnarskyldu Seðlabankans um hverjir það eru sem fengið hafa leyfi til innflutnings aflandskróna byggir bankinn á 15. gr. laga um gjaldeyrismál eins og fram hefur komið en hún hljóðar svo. „Þeir sem annast framkvæmd þessara laga eru bundnir þagnarskyldu um hagi einstakra viðskiptamanna og önnur atriði sem þeir fá vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lögum eða eðli málsins, nema dómari úrskurði að upplýsingar sé skylt að veita fyrir dómi eða lögreglu eða skylda sé til að veita upplýsingar lögum samkvæmt.“
Þeir aðilar sem ekki eru í náðinni hjá Seðlabankanum og hafa fengið neitun um innflutning aflandskróna verða samkvæmt þessu að höfða dómsmál til að leita réttar síns á grunni jafnræðisreglunnar – eða þá hitt að sýna fram á saknæmt athæfi Seðlabankans vegna lögregluákvæðisins í lagagreininni. Rétt er að minna á að dómsmál dragast hér árum saman vegna þeirra málafjölda sem bíða úrlausna hjá dómstólum landsins. Líklega verður búið að aflétta höftunum er fordæmisgefandi dómur fellur – láti einhver reyna á rétt sinn. Á meðan að hulunni er ekki svipt af gjörðum Seðlabankans varðandi þessi viðskipti þá býður bankinn upp á umræðu um einkavinavæðingu og geðþóttaákvarðanir - hverjir fá að nota aflandskrónur til fjárfestinga og hverjir ekki. Átti ekki að uppræta leyndarhyggju og spillingarumræðu með breytingu laga um Seðlabanka Íslands og skipun nýs seðlabankastjóra?
Ég biði ekki í þá þjóðfélagsumræðu sem spunameistarar Samfylkingarinnar væru búnir að koma af stað og viðhalda hefði fyrrverandi seðlabankastjóri hagað sér með þessum hætti. Kæru landsmenn – nú eru vinstri flokkarnir komnir til valda – og nú skulum við finna til tevatnsins.
