Grein í Morgunblaðinu í dag -
Í fyrsta sinn frá lýðveldisstofnun hafa Íslendingar tækifæri á að taka þátt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Því ber að fagna því nú fær þjóðin sjálf að segja skoðun sína í beinni kosningu. Í upphafi skal á það bent að sú þjóðaratkvæðagreiðsla sem fram fer þann 6. mars n.k. er bindandi fyrir stjórnvöld því hún byggir á 26. gr. stjórnarskrárinnar. Þjóðin hefur því síðasta orðið.
Þegar ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu eru í stjórnarskrá þá er hún bindandi að lögum – öfugt við þjóðaratkvæðagreiðslur sem ákvarðaðar eru af stjórnvöldum eins og t.d. þjóðaratkvæðagreiðsla um hugsanlega inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Sú atkvæðagreiðsla verður ekki bindandi fyrir stjórnvöld því ekki er að finna fullveldisafsal í stjórnarskránni. Alþingi hefur því lokaákvörðunarvald.
Þrígreining ríkisvaldsins er skýr í Stjórnarskrá Íslands nr. 33/1944. Er þrígreining ríkisvaldsins sótt í valdtemprunarhugmyndir Montesquieu fransks stjórnvitrings frá árinu 1748. Hugmyndir hans gengu út á að löggjafarvaldið, framkvæmdavaldið og dómsvaldið í hverju ríki eiga að vera fullkomlega sjálfstæð og tempra vald hvors annars. Því velti ég því fyrir mér hví stjórnvöld skirrtust við í fyrstu að boða til þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu sem nú stendur fyrir dyrum. Samkvæmt 26. gr. stjórnarskrárinnar er réttur forsetans til að hafna lögum skýr því hlutverk forseta Íslands samkvæmt henni er að tempra vald – að vera nokkurskonar öryggisventill þjóðarinnar – gegn valdníðslu stjórnvalda sem hafa þjóðina ekki með sér í einstökum málum.
Er þessi öryggisventill stjórnarskrárinnar sérlega mikilvægur okkur Íslendingum því mikil hefð er fyrir meirihlutaríkisstjórnum hér á landi, öfugt við t.d. Norðurlandaþjóðirnar, sem hafa í gegnum tíðina byggt á minnihlutaríkisstjórnum.
Nú verða Íslendingar að standa saman um að þrýsta á stjórnvöld til að fá að nýta stjórnarskrárvarinn rétt sinn og greiða atkvæði um hin umdeildu Icesave lög sem framkvæmdavaldið neyddi löggjafarvaldið til að samþykkja þann 30. desember síðastliðinn. Undanbrögð ríkisstjórnarinnar verða ekki liðin.
Kraftur þjóðarinnar leystist úr læðingi þann 6. mars n.k. og eiga niðurstöður atkvæðagreiðslunnar eftir að vekja athygli um heim allan. Samfélagið okkar byggir á styrkum stoðum lýðræðishefðar. Sínum umheiminum að við höfum þor sem þjóð að hafna græðgisvæðingu bankakerfisins.
Ég skora á alla Íslendinga að hafna Icesave lögunum þann 6. mars n.k. því ekki er réttlætanlegt að skuldir óreiðumanna séu ríkisvæddar og lagðar á komandi kynslóðir í aukinni skattheimtu.
