Grein í Viðskiptablaðinu í dag - 19.11. 2009
Á sumarþingi spurði ég Steingrím J. Sigfússon, í utandagskrárumræðu, hvort Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri að ásælast eignir þjóðarinnar þ.e. lífeyrissjóðanna og hvort komið hafi til tals að þjóðnýta þá. Fjármálaráðherra þvertók fyrir það og taldi það í raun fásinnu að halda slíku fram.
Orðrétt sagði Steingrímur: „Þvert á móti býður mér í grun að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn meti einmitt styrk íslenska lífeyrissjóðakerfisins og sérstaklega vænt tekjustreymi ríkis og sveitarfélaga með vaxandi útgreiðslum séreignarsparnaðar á komandi árum sem eina okkar styrkustu stoð til að ráða við efnahagsáfallið og skuldirnar sem nú lenda á ríkissjóði og sveitarfélögum.“ Já einmitt...
Þann 15. október háttaði þannig til að tæplega 40.000 einstaklingar höfðu óskað eftir heimild til útgreiðslu séreignarsparnaðar eða um 25% þeirra sem reikna má að eigi inneign í séreignasparnaði. Heildarupphæð útgreiðslna úr séreignarlífeyrissjóðum miðað við 15. október nam tæpum 24 milljörðum króna, en um 2,4 milljarða útgreiðslur færast yfir á árið 2010. Séu útgreiðslur fyrir árið 2009 skoðaðar kemur í ljós að um 21,6 milljarður verður greiddur út og renna um 5,2 milljarðar í ríkissjóð í formi tekjuskatts og um 2,8 milljarðar kr. til sveitarfélaga í formi útsvars.
Í ræðu sem fjármálaráðherra hélt á Alþingi þann 25. október síðastliðinn kom fram að hann gæti vel hugsað sér að framlengja þá undanþágu að innleysa séreignalífeyrissparnað fólks. Í raun finnst honum það einboðið svo notuð séu orð hans sjálfs. Taldi hann það vel líklegt að framlengja ætti útgreiðslutímann og ekki síður ætti að skoða það hvort hækka ætti heildarfjárhæðina sem fólk tæki út.
Líklega má af þessu ráða að fjármálaráðherra sér glýju yfir þeim tekjum sem renna í ríkissjóð vegna þessara útgreiðslna en gleymir því hins vegar að neyðin til að innleysa séreignasparnað stafar af slæmri stöðu heimilanna.
Samkvæmt 47. gr. laga 90/1989, um aðför, má ekki gera fjárnám í lífeyri eða greiðslu úr viðurkenndum lífeyrissjóði, að því leyti sem hún á rætur að rekja til iðgjaldagreiðslna, sem lögboðnar eru. Ekkert er vitað hvernig þeim greiðslum sem greiddar hafa verið úr séreignasjóðum hingað til hefur verið háttað. Reikna má með að stórum hluta þeirra hafi þegar verið ráðstafað til greiðslu á fasteigna- og bílalánum og eru því tæknilega aðfararhæfar komi til gjaldþrots. Það er ábyrgðarleysi af fjármálaráðherra að vera í fararbroddi fyrir því að framlengja þessar greiðslur – því í mörgum tilfellum er útgreiddur séreignarsparnaður tapað fé fyrir lífeyrishafann – en ekki fyrir ríkissjóð sem tekur fulla skatta af greiðslunum.
Á sama tíma hafnar þessi sami fjármálaráðherra því alfarið að skattleggja inngreiðslur í séreignarlífeyrissjóði – já það er margt skrýtið í kýrhausnum.
