X – NEI

Grein í Morgunblaðinu í dag

6. mars 2010 er dagurinn sem smáþjóð í Norðurhafi reis upp og hafnaði kúgunum stórþjóða. Þetta er dagurinn sem íslenska þjóðin kaus í fyrsta sinn á lýðveldistímanum í þjóðaratkvæðagreiðslu sem er bindandi og stjórnarskrárvarin. Þennan dag eigum við öll eftir að muna í framtíðinni. Þetta er dagurinn sem Íslendingar höfnuðu á afgerandi hátt að taka á sig skuldir óreiðumanna. Þetta er dagurinn sem Íslendingar neituðu að greiða skuldir sem þeir bera ekki á nokkurn hátt ábyrgð á. Má segja að þessi dagur marki tímamót í frelsisbaráttu þjóðarinnar. Kastljós heimsins er á Íslandi vegna þessa því þjóðaratkvæðagreiðslan á eftir að marka tímamót í heimssögunni.

Rísum upp og höfum kúgunum og óskráðum reglum fjármálaheimsins. Hvergi í veröldinni er hægt að finna lagabókstaf þess efnis að ríkisstjórnum sé heimilt að ríkisvæða einkaskuldir fjárglæframanna og rukka almenning í gegnum skattkerfi hvers ríkis. Þrátt fyrir það hefur skapast sú hefð að ríkisstjórnir grípa til þess ráðs – og það veit fjármálageirinn. Af þeim sökum hefur fjármálastarsemi einkaaðila verið svo taumlaus sem raun ber vitni. Notum tækifærið til hins ýtrasta og sýnum umheiminum hvað í okkur býr.

Ég hvet landsmenn til að nýta lögvarinn kosningarétt sinn og taka á afgerandi hátt þátt í sjálfstæðisbaráttu okkar með því að krossa við NEI á atkvæðaseðlinum. Nú er komið að þjóðinni að gera orð Jóns Sigurðssonar, frelsishetju okkar Íslendinga, að sínum: „Vér mótmælum allir“.

Bandarískir draumar Össurar

Grein í Fréttablaðinu 27. febrúar

Undanfarið hafa verið í fréttum aðgerðir utanríkisráðuneytisins til þess að afla stuðnings frá Bandaríkjamönnum vegna Icesave. Í framhaldinu óskaði utanríkisráðherra eftir fundi með Hillary Clinton með frekari málaleitan í huga. Auðvitað eigum við að ræða þessi mál við sem flestar þjóðir enda hefur málflutningur okkar framsóknarmanna verið á þá leið. Það er undarlegt að utanríkisráðherra Íslendinga skuli ekki gera sér grein fyrir stöðu Bandaríkjamann gagnvart Bretum og Hollendingum.

Bandaríkjamenn heyja stríð í Íraq og Afganistan undir nafni NATO. Í örvæntingu leita þeir leiða til þess að einangrast ekki í stríðsrekstrinum. Þeir hafa lagt hart að Bretum og Hollendingum að draga ekki herlið sitt til baka og jafnvel hafa þeir lagt fram kröfu um að fjölga þarna hermönnum. Ég trúi því að Bretar og Hollendingar séu áhugalitlir um þennan hernað og vilja losna enda eiga þeir í miklum erfiðleikum heimafyrir vegna þessa. Hollenska stjórnin er fallin vegna ágreinings um stríðsreksturinn og breska ríkisstjórnin, undir forystu bæði Brown og Blair á sínum tíma, sæta mikilli gagnrýni. Ljóst er að þessar þjóðir halda herliði sínu þarna eingöngu vegna undanlátssemi við Bandaríkjamenn og taka á í leiðinni gríðarlega óánægju heimafyrir. Bretar og Hollendingar hafa eytt hundruðum milljarða vegna þessa, fyrir Bandaríkjamenn, og hafa sætt miklu mannfalli. Svo virðist nú sem breska ríkisstjórnin falli líka á næstu dögum.

Bandaríkjamenn þurfa á allri aðstoð að halda frá Bretum og Hollendingum sem unnt er að fá. Þeir eru í engri stöðu til þess að beita þessar þjóðir þrýstingi til þess að leggja Íslendingum lið. Að auki má á það benda að diplómatísk samskipti Íslendinga við Bandaríkjamenn hafa á engan hátt verið í lagi undir forystu Össurar Skarphéðinssonar. Sendiherra Bandaríkjanna fór af landi brott fyrir rúmu ári og ekki hefur verið talin ástæða að skipa hér nýjan sendiherra eftir að Robert S. Connan sem Obama tilnefndi hætti við að þiggja embættið á sumardögum 2009.

Í hvaða stöðu telur Össur sig vera til að skipa svo fyrir að senda embættismenn í bandaríska sendiráðið með hótanir um stuðning. Í morgunútvarpinu rás 2 sagði Össur að hann væri stoltur af þeirri hörku sem starfsmenn hans hefðu sýnt í viðræðum við Sam Watson starfandi sendifulltrúa.

Já Össur skipað gætir þú væri þér hlýtt.

Utanríkisráðherra til heimabrúks

Grein í Morgunblaðinu 27. febrúar

Íslendingar sitja uppi með utanríkisráðherra sem sat sem ráðherra í þeirri ríkisstjórn sem var á vakt þegar bankarnir hrundu á haustdögum 2008. Sé eitthvað eitt atriði nefnt sem rýrir traust Íslands erlendis er það utanríkisráðherra, forsætisráðherra og samgöngumálaráðherra en þeir eiga það sameiginlegt að hafa tilheyrt hrunstjórninni.

Heldur Össur Skarphéðinsson að hann þekkist ekki?

Víkur nú sögunni að Icesave málinu og aðkomu Össurar að því. Þann 19. febrúar s.l. kom fram í fréttum að utanríkisráðherra hefði hvatt starfsmenn sína til að tala máli Íslands tæpitungulaust við starfsmenn sendiráða annarra ríkja.

Svo opinmynntir voru starfsmenn utanríkisráðuneytisins að orðrétt var haft eftir Össuri á netmiðlum að: „þeir hafi verið að reyna að særa stuðningsyfirlýsingu út úr Bandaríkjamönnum á trúnaðarfundunum um Icesave deiluna sem haldnir voru í janúar.“ Meira að segja gengu starfsmenn ráðuneytisins svo langt að tilkynna Sam Watsons, forstöðumanni bandaríska sendiráðsins að hlutleysi Bandaríkjamanna væri ekki valkostur í þessari deilu því ef Icesave málið myndi dragast á langinn yrði Ísland gjaldþrota árið 2011. Ekkert annað en stuðningur í Icesave væri tekinn gildur.

Össur sagðist aðspurður í morgunútvarpi Rásar 2 vera stoltur af starfsmönnum sínum og þeirri hörku sem þeir sýndu Watsons. Í framhjáhlaupi má geta þess að Bandaríska sendiráðið hefur verið sendiherralaust frá ársbyrjun 2009. Carol von Voorst yfirgaf stöðu sína í fússi vegna „ekki orðuveitingar“ og ekki hefur nýr sendiherra verið skipaður því Robert S. Connan sem Obama tilnefndi hætti við að þiggja embættið á sumardögum 2009. Þau eru því frekar súr samskiptin milli þjóðanna og er það miður því Bandaríkin eru vinaþjóð okkar til margra áratuga. Þeir voru fyrstir til að lýsa yfir stuðningi við sjálfstæði okkar og einnig voru þeir öflugir liðsmenn í landhelgisdeilunni.

Bandaríski herinn fór héðan 2006. NATÓ ákvað að færa varnarlínuna til Evrópu og taldi útvarðagæslu hér í Norðurhöfum óþarfa. Sumir halda því fram að þá hafi þegar verið ákveðið að Alþjóðagjaldeyrissjóðinum yrði beitt hér á landi í þágu erlendra auðhringja og ekki gengi að hafa bandaríkjaher í landinu á sama tíma. Eitt er víst að Bretar beittu á friðelskandi NATÓ þjóð hryðjuverkalögum í hruninu. Mér er til efs að það hefði gerst hefði bandaríski herinn verið hér.
Í ljósi þessa er bandarískt tilhlaup Össurar utanríkisráðherra nú stórundarlegt. Össur á að vita að Bandaríkin geta ekki aðstoðað Ísland í Icesave deilunni því þau þurfa liðstyrk Breta og Hollendinga í Afganistan.

Það er skylda NATÓ þjóða sem hafa her að standa saman í stríðsrekstri. Fór framhjá utanríkisráðherra að Hollenska ríkisstjórnin er fallin vegna ágreinings um tímalengd og viðveru hermanna landsins í Afganistan. Viðtalspöntun ráðherrans við Hillary Clinton hlýtur því að vera enn eitt bjölluatið og ætlað til þess eins að slá pólitískar keilur til heimabrúks.

Á einu augabragði hringsnérist´ann

Grein í Fréttablaðinu í dag

Steingrímur J. Sigfússon, þingmaður og stjórnarandstæðingur, fór mikinn í fjölmiðlum á haustdögum 2008. Tökum dæmi – á vef RÚV þann 23 október kemur fram: „Steingrímur J. Sigfússon, formaður vinstri grænna, segir að það verði gerð uppreisn hér á landi verði gengið að kröfum Breta og Hollendinga um að Íslendingar greiði 600 milljarða króna vegna Icesave-reikninganna.”

Hvar er uppreisnin Steingrímur, verður hún kannski þann 6. mars?

Á vefsvæði mbl.is þann 22. október 2008 er viðtal við óbreyttan Steingrím J. Sigfússon. Þá blasti sú staðreynd við að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafði sett það skilyrði vegna aðstoðar sinnar, að mál vegna Icesave reikninga Landsbankans yrðu að fullu gerð upp við Breta og Hollendinga. Þar segir hann: „... að ef það sé rétt að þetta tvennt hangi saman sé það hrein fjárkúgun. Ekki liggi fyrir að okkur sé lagalega skylt að gera það og þetta bendi til þess að verstu martraðir séu að rætast varðandi aðkomu Alþjóða gjaldeyrissjóðsins.“

Síðan hefur Steingrímur legið í Þyrnirósar svefni, martröðin breyst í ljúfan draum, sem þjóðin freistar nú að vekja hann af. Síðar í sömu frétt segir Steingrímur að: „Slíkar skuldbindingar upp á hundruð milljarða geti ekki verið einkamál einnar ríkisstjórnar.“

Alveg hárrétt Steingrímur, alveg hárrétt. Og þaðan af síður einkamál eins manns og gamalla flokksfélaga hans. Á vefsvæði amx.is í janúar 2009 er einnig að finna merkilega tilvitnun í Steingrím hinn fyrri J. Sigfússon: „Framan af höfðu ýmsir ráðherrar ríkisstjórnarinnar uppi stór orð um að ekki kæmi til greina að Íslendingar létu kúga sig til uppgjafar í deilunni um hina lagalegu og þjóðréttarlegu ábyrgð landsins gagnvart Icesave reikningunum. Eins og lögfræðingar hafa bent á var hlutverk innlánatryggingarkerfa samkvæmt reglum ESB/EES – svæðisins aldrei að takast á við allsherjar bankahrun, heldur aðeins fall einstakra banka.“ Síðan segir í sömu frétt: „Eins og undirritaður lýsti yfir við atkvæðagreiðslu um málið í þinginu 5. desember [2008] síðastliðinn lítur þingflokkur Vinstri grænna á samninginn sem riftanlegan og ógildanlegan nauðungarsamning. Enn er hægt að afstýra stórslysi fyrir íslenska þjóð. Taki Tryggingasjóðurinn hins vegar við skuldunum er ljóst að þá verður ekki aftur snúið: Þá hefur þjóðin endanlega verið skuldsett á grundvelli pólitískra þvingunarskilmála sem ríkisstjórnin hafði ekki dug í sér til að standa gegn.“

Það er ég viss um að Ragnari Reykás vöknar um augun af geðshræringu, þegar hann les um umturnaða ráðherrann sem snerist í skoðunum sínum á einu augabragði, við það eitt að skipta um stól í þingsalnum.

Til hamingju, Íslendingar, með 6. mars

Grein í Morgunblaðinu í dag -

Í fyrsta sinn frá lýðveldisstofnun hafa Íslendingar tækifæri á að taka þátt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Því ber að fagna því nú fær þjóðin sjálf að segja skoðun sína í beinni kosningu. Í upphafi skal á það bent að sú þjóðaratkvæðagreiðsla sem fram fer þann 6. mars n.k. er bindandi fyrir stjórnvöld því hún byggir á 26. gr. stjórnarskrárinnar. Þjóðin hefur því síðasta orðið.

Þegar ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu eru í stjórnarskrá þá er hún bindandi að lögum – öfugt við þjóðaratkvæðagreiðslur sem ákvarðaðar eru af stjórnvöldum eins og t.d. þjóðaratkvæðagreiðsla um hugsanlega inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Sú atkvæðagreiðsla verður ekki bindandi fyrir stjórnvöld því ekki er að finna fullveldisafsal í stjórnarskránni. Alþingi hefur því lokaákvörðunarvald.

Þrígreining ríkisvaldsins er skýr í Stjórnarskrá Íslands nr. 33/1944. Er þrígreining ríkisvaldsins sótt í valdtemprunarhugmyndir Montesquieu fransks stjórnvitrings frá árinu 1748. Hugmyndir hans gengu út á að löggjafarvaldið, framkvæmdavaldið og dómsvaldið í hverju ríki eiga að vera fullkomlega sjálfstæð og tempra vald hvors annars. Því velti ég því fyrir mér hví stjórnvöld skirrtust við í fyrstu að boða til þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu sem nú stendur fyrir dyrum. Samkvæmt 26. gr. stjórnarskrárinnar er réttur forsetans til að hafna lögum skýr því hlutverk forseta Íslands samkvæmt henni er að tempra vald – að vera nokkurskonar öryggisventill þjóðarinnar – gegn valdníðslu stjórnvalda sem hafa þjóðina ekki með sér í einstökum málum.

Er þessi öryggisventill stjórnarskrárinnar sérlega mikilvægur okkur Íslendingum því mikil hefð er fyrir meirihlutaríkisstjórnum hér á landi, öfugt við t.d. Norðurlandaþjóðirnar, sem hafa í gegnum tíðina byggt á minnihlutaríkisstjórnum.

Nú verða Íslendingar að standa saman um að þrýsta á stjórnvöld til að fá að nýta stjórnarskrárvarinn rétt sinn og greiða atkvæði um hin umdeildu Icesave lög sem framkvæmdavaldið neyddi löggjafarvaldið til að samþykkja þann 30. desember síðastliðinn. Undanbrögð ríkisstjórnarinnar verða ekki liðin.

Kraftur þjóðarinnar leystist úr læðingi þann 6. mars n.k. og eiga niðurstöður atkvæðagreiðslunnar eftir að vekja athygli um heim allan. Samfélagið okkar byggir á styrkum stoðum lýðræðishefðar. Sínum umheiminum að við höfum þor sem þjóð að hafna græðgisvæðingu bankakerfisins.

Ég skora á alla Íslendinga að hafna Icesave lögunum þann 6. mars n.k. því ekki er réttlætanlegt að skuldir óreiðumanna séu ríkisvæddar og lagðar á komandi kynslóðir í aukinni skattheimtu.

Hvað er undirliggjandi að mati Eiríks Tómassonar?

Grein í Morgunblaðinu í dag -

Þann 5. janúar s.l. var bein útsending á ríkissjónvarpinu frá blaðamannafundi á Bessastöðum. Að honum loknum hafði Bogi Ágústsson fengið þá Eirík Tómasson, lagaprófessor og Gunnar Helga Kristinsson, stjórnmálafræðing til að túlka áhrif ákvörðunar forsetans. Beindist talið fljótt að hugsanlegri þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem Icesave lögin voru við ákvörðun forsetans sett í það stjórnskipulega ferli. Það sem vakti athygli mína var þetta; Eiríkur Tómasson upplýsti að hann hefði komið að málinu sem ráðgjafi ríkisstjórnarinnar og sem slíkur fyndist honum skynsamlegast að draga lögin til baka í stað þess að láta þjóðina kjósa um þau.

Taldi Eiríkur að ef lögin yrðu samþykkt í kosningu meðal þjóðarinnar þá myndi staða Hollendinga og Breta styrkjast til muna, því vonir stæðu til að tíminn myndi vinna með okkur og taka upp samninginn við bresk og hollensk stjórnvöld með milligöngu Evrópusambandsins. Því væri sá naumi meirihluti sem varð á þingi hagfelldari íslensku þjóðinni. Þegar þarna var komið í viðtalinu gekk spyrill á Eirík og vildi fá skilmerkari útskýringar.

Eiríkur svarar: Bretar og Hollendingar „[...gætu þá t.d. vísað til þess að meirihluti þjóðarinnar t.d. ef einhver framtíðar ríkisstjórn snéri sér til þeirra og vildi nú fá þessum skilmálum breytt, og þá gætu Bretar og Hollendingar einfaldlega sagt, ja íslenska þjóðin hefur talað, hún hefur sætt sig við þessa skilmála, vegna þess að í þessu máli, er - og það veit ég, þó að ég sé bundinn trúnaði, að verulegu leiti að því er þau atriði varðar, að í þessu máli eins og öllum milliríkjadeilum, gerast hlutir, og eru hlutir undir sem ekki er hægt að draga fram í dagsljósið. Og ég þykist alveg vita, og ég er ekki að ljóstra upp neinu leyndarmáli, að ef að tíminn hefur unnið með okkur, vegna þess að þetta mál er ekki bara lagalegs eðlis heldur ekki síður pólitískt eðlis, að þá er möguleiki þrátt fyrir þessa stífu skilmála að taka þá upp og menn geta alltaf samið upp á nýtt ef báðir aðilar samþykkja og það getur verið að það yrði þrýstingur á Breta og Hollendinga að gera það þannig.“

Óskiljanlegt er að fjölmiðlar hafi ekki tekið þessi ummæli upp og spurt fjármálaráðherra hvaða samkomulag er undirliggjandi og út á hvað það samkomulag gengur. Er búið að lofa upptöku Icesave samninganna ef við göngum í Evrópusambandið? Ef svo er – þá ber stjórnvöldum að greina frá því opinberlega. Ef verið er að vísa í eitthvert annað undirliggjandi samkomulag er ekki síður mikilvægt að stjórnvöld greini frá því út á hvað það gengur.

„Bara stundum“ er skattlagning séreignarsparnaðar jákvæð

Grein í Viðskiptablaðinu í dag - 19.11. 2009

Á sumarþingi spurði ég Steingrím J. Sigfússon, í utandagskrárumræðu, hvort Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri að ásælast eignir þjóðarinnar þ.e. lífeyrissjóðanna og hvort komið hafi til tals að þjóðnýta þá. Fjármálaráðherra þvertók fyrir það og taldi það í raun fásinnu að halda slíku fram.

Orðrétt sagði Steingrímur: „Þvert á móti býður mér í grun að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn meti einmitt styrk íslenska lífeyrissjóðakerfisins og sérstaklega vænt tekjustreymi ríkis og sveitarfélaga með vaxandi útgreiðslum séreignarsparnaðar á komandi árum sem eina okkar styrkustu stoð til að ráða við efnahagsáfallið og skuldirnar sem nú lenda á ríkissjóði og sveitarfélögum.“ Já einmitt...

Þann 15. október háttaði þannig til að tæplega 40.000 einstaklingar höfðu óskað eftir heimild til útgreiðslu séreignarsparnaðar eða um 25% þeirra sem reikna má að eigi inneign í séreignasparnaði. Heildarupphæð útgreiðslna úr séreignarlífeyrissjóðum miðað við 15. október nam tæpum 24 milljörðum króna, en um 2,4 milljarða útgreiðslur færast yfir á árið 2010. Séu útgreiðslur fyrir árið 2009 skoðaðar kemur í ljós að um 21,6 milljarður verður greiddur út og renna um 5,2 milljarðar í ríkissjóð í formi tekjuskatts og um 2,8 milljarðar kr. til sveitarfélaga í formi útsvars.

Í ræðu sem fjármálaráðherra hélt á Alþingi þann 25. október síðastliðinn kom fram að hann gæti vel hugsað sér að framlengja þá undanþágu að innleysa séreignalífeyrissparnað fólks. Í raun finnst honum það einboðið svo notuð séu orð hans sjálfs. Taldi hann það vel líklegt að framlengja ætti útgreiðslutímann og ekki síður ætti að skoða það hvort hækka ætti heildarfjárhæðina sem fólk tæki út.

Líklega má af þessu ráða að fjármálaráðherra sér glýju yfir þeim tekjum sem renna í ríkissjóð vegna þessara útgreiðslna en gleymir því hins vegar að neyðin til að innleysa séreignasparnað stafar af slæmri stöðu heimilanna.

Samkvæmt 47. gr. laga 90/1989, um aðför, má ekki gera fjárnám í lífeyri eða greiðslu úr viðurkenndum lífeyrissjóði, að því leyti sem hún á rætur að rekja til iðgjaldagreiðslna, sem lögboðnar eru. Ekkert er vitað hvernig þeim greiðslum sem greiddar hafa verið úr séreignasjóðum hingað til hefur verið háttað. Reikna má með að stórum hluta þeirra hafi þegar verið ráðstafað til greiðslu á fasteigna- og bílalánum og eru því tæknilega aðfararhæfar komi til gjaldþrots. Það er ábyrgðarleysi af fjármálaráðherra að vera í fararbroddi fyrir því að framlengja þessar greiðslur – því í mörgum tilfellum er útgreiddur séreignarsparnaður tapað fé fyrir lífeyrishafann – en ekki fyrir ríkissjóð sem tekur fulla skatta af greiðslunum.

Á sama tíma hafnar þessi sami fjármálaráðherra því alfarið að skattleggja inngreiðslur í séreignarlífeyrissjóði – já það er margt skrýtið í kýrhausnum.