- svo augljóst...

Skil ekki hví fjölmiðlar hafa ekki kveikt á hinu augljósa. Álfheiður hefði ekki farið í svo miklum friði nema að vera trygg í nýtt atvinnuráðuneyti um áramótin.
Steingrímur hefur nánast sagt það berum orðum - að kynjahlutföll verði jöfnuð í næstu umferð. Meira að segja biðst hann afsökunar á "ójafnvægi í kynjastjórn við ríkisstjórnarborðið" -

- störf og stefna ríkisstjórnarinnar ...

Hér er ræðan mín frá í dag - um störf og stefnu "norrænu velferðarríkisstjórnarinnar" -
Össur var eitthvað órólegur í dag - er að spá í hvað angri kallinn -

Hér eru þau 20 mál sem verkstjórinn leggur upp með - s.s. ekkert nýtt í þessu - enda ekki von á því.
Ég vil nýja ríkisstjórn á nýjum grunni en ekki "nýtt fólk" á gömlum rústum.

- fegrunaraðgerð Jóhönnu ...

Ég hef notað þessa síðu til að halda utan um þær greinar sem ég hef skrifað í blöðin.

Nú hef ég ákveðið að skrifa hér einnig hugleiðingar mínar um líðandi stund. Þegar þetta er skrifað eru ríkisstjórnarflokkarnir á fundum - að leggja kapal.

Andlitslifting ríkisstjórnarinnar á að eiga sér stað í dag - en þeirri fegrunaraðgerð verður að vera lokið fyrir kl. 13:30. Þá er á dagskrá þingsins skýrsla forsætisráherra um "stöðu og stefnu ríkisstjórnarinnar."

Verð ég einn af þremur talsmönnum Framsóknarflokksins í þessum umræðum. Af nógu er að taka - staða ríkisstjórnarinnar er vægast sagt dapurleg og ríkisstjórnin er áttavillt - og því varla hægt að tala um stefnu.

Ógegnsæi, blekkingar, spuni og ráðningar án auglýsinga einkennir störf forsætis - og verkstjórnans Jóhönnu Sigurðardóttur -

Lagaskrifstofa Alþingis

Grein í Morgunblaðinu 30. ágúst

Í byrjun árs lagði ég fram á Alþingi, ásamt flestum þingmönnum Framsóknarflokksins auk þingmanna Hreyfingarinnar, frumvarp um stofnun lagaskrifstofu Alþingis, sem hefði það hlutverk að samræma reglur um samningu lagafrumvarpa og annan undirbúning löggjafarmála.

Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að starfsmenn lagaskrifstofu skulu vera alþingismönnum og starfsmönnum Alþingis og stjórnarráðsins til ráðgjafar um undirbúning löggjafar, einkum skuli líta til þess að frumvörp standist stjórnarskrá og alþjóðasamninga sem íslenska ríkið er bundið af og að frumvörp séu lagatæknilega rétt, standist þjóðréttarlegar skuldbindingar og séu í samræmi við gildandi lög.
Lagasetning þessi er afar brýn því mikil gagnrýni hefur komið fram á síðari árum um stöðu löggjafans gegn ægivaldi framkvæmdavaldsins. Það er með öllu óásættanlegt hvernig að lagasetningu er staðið og flest þau frumvörp sem hljóta framgang á Alþingi eru samin í stjórnarráðinu. Ganga sumir svo langt í gagnrýni sinni á fyrirkomulag lagasetningar hér á landi – að litið er á þingið sem afgreiðslustofnun framkvæmdavaldsins.
Framkvæmdavaldið beitir löggjafann aflsmunar, forseti þingsins kemur frá ríkisstjórnarflokkunum, og því hefur framkvæmdavaldið tögl og haldir um það hvaða mál komast á dagskrá þingsins og hljóta framgang. Þessi staða er óásættanleg.
Umrætt frumvarp var tekið á dagskrá allsherjarnefndar nú í nefndarvikunum. Því ber að fagna því sjaldan fá þingmannafrumvörp efnislega umfjöllun í störfum fastanefnda þingsins. Fyrir fundinum lá umsögn forsætisráðuneytisins um frumvarpið – en sjaldgæft er að ráðuneyti sendi slíka umsögn.

Í umsögninni kemur fram að nú þegar sé búið að stofna skrifstofu löggjafarmála í forsætisráðuneytinu með þremur stöðugildum. Að auki standi til að setja á fót net sérfræðinga í ráðuneytum og víðar sem starfsmenn skrifstofunnar geti leitað til við úrlausn flókinna álitamála þar sem sérþekkingar er þörf. Skrifstofunni er ætlað „lykilhlutverk“ að auka gæði lagasetningar og leggja áherslu á aukið samráð á vinnslustigi frumvarpa og reglugerða og ítarlegri athugasemdir með frumvörpum auk annarra undirbúningsgagna og að auðvelda þingmönnum að velta fyrir sér kostum og göllum fyrirhugaðrar lagasetningar.

Jafnframt er stefnt að því að skrifstofan verði miðstöð þekkingar á góðum lagasetningarháttum sem nýst geti þingmönnum og starfsfólki Alþingis. Kemur fram í umsögninni að ofangreind áform fá stuðning í skýrslu starfshóps forsætisráðuneytisins frá 6. maí 2010 um viðbrögð stjórnsýslunnar við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Síðan segir: “Ekki er vænlegt að þróa tvær aðskildar lagaskrifstofur annars vegar á vegum Stjórnarráðs Íslands og hins vegar hjá Alþingi með áþekkt hlutverk. Með því væri hætta á ósamræmi, tvíverknaði og bágri nýtingu sérþekkingar.“ Sjaldan hef ég orðið jafn hissa.

Enn á ný opinberar forsætisráðherra vanþekkingu sína á hlutverki framkvæmdavaldsins og löggjafans sem skýrt er kveðið á um í 2. gr. stjórnarskrárinnar.
Með stofnun skrifstofu löggjafarmála í forsætisráðuneytinu er forsætisráðherra að taka til sín vald forseta Alþingis og löggjafans. Ég skora á forsætisnefnd Alþingis að hlutast til um að stofnunin verði flutt til Alþingis á grundvelli þess frumvarps sem liggur fyrir um lagaskrifstofu Alþingis. Alþingi þarf að styrkja bæði faglega og fjárhagslega svo það geti sinnt sínu lögbundna hlutverki.

Framkvæmdavaldið getur ekki undir neinum kringumstæðum tekið til sín æðsta vald löggjafans með þessum hætti.

Traust og trúverðugleiki á alþjóðavettvangi

Grein í Morgunblaðinu 9. júlí s.l.

Mikil umræða á sér stað í þjóðfélaginu nú um mundir vegna gengistryggðra lána. Hæstiréttur hefur fellt sinn dóm og kveðið upp úr um að gengistrygging er með öllu óheimil á grunni laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Norræna velferðarríkisstjórnin, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, Seðlabanki Íslands og Fjármálaeftirlitið hafa tekið stöðu með fjármálastofnunum en ekki Hæstarétti og fólkinu í landinu. Sætir það mikilli furðu.

Ég hef verið afar hugsi yfir hví viðbrögð þessara stofnana hafa verið svo afdráttarlaus. Ég fullyrði að hvergi í vestrænu ríki hafi stjórnvöld leyft sér að fara á móti æðsta dómstóli landsins eins og gerst hefur nú hér á landi. Við biðjum um virðingu annarra þjóða og að tekið sé mark á okkur á alþjóðavettvangi. Hvernig á slíkt að vera mögulegt þegar stjórnvöld hundsa dómsniðurstöðu æðsta réttar landsins? Hvernig á slíkt að vera hægt þegar þrír ráðherrar hrunstjórnarinnar, er flaut sofandi að feigðarósi, eru enn við völd. Jóhanna Sigurðardóttir nú í hlutverki forsætisráðherra, Össur Skarphéðinsson í hlutverki utanríkisráðherra og Kristján Möller í hlutverki samgönguráðherra? Þetta er nú ekki beint traustvekjandi. Hví ætti þetta fólk að hafa burði til þess að reisa mannorð þjóðarinnar úr rústum hrunsins því það var sjálft á vakt – andvaralaust - á haustdögum 2008?

Nú berast þær fréttir að einkavinir Samfylkingarinnar séu óskabörn ríkisstjórnarinnar fyrir hönd þjóðarinnar í embætti innan Þróunarbanka Evrópuráðsins. Jón Baldvin Hannibalsson, f.v. formannskandídat Samfylkingarinnar eftir hrun, hefur þegar tekið sæti í framkvæmdastjórn bankans og Jón Sigurðsson f.v. formaður stjórnar Fjármálaeftirlitsins er hrunið varð, er nú í framboði til embættis stjórnarformanns bankans í boði Íslenskra stjórnvalda. Hafa menn gleymt því að Jón sá síðar nefndi spókaði sig í fyrirsætuhlutverki fyrir Landsbankann þegar Icesave - reikningarnir voru markaðssettir í Hollandi og Bretlandi. Lýsti þar fullkomnu trausti í krafti þáverandi embættis síns á þessa „tæru snilld“. Halda þessir nafngreindu einstaklingar að þeir þekkist ekki fyrir utan landssteinana?

Íslenska þjóðin er afar vel upplýst, við eigum mikið og gott mannval, við eigum framúrskarandi einstaklinga á öllum sviðum. Er ekki tímabært að skipta út gömlum belgjum og hleypa nýju fólki að? Fólki sem hefur burði og þekkingu til að taka þátt í þeirri endurreisn sem hér verður að eiga sér stað, fólki sem virðir þrígreiningu stjórnarskrárinnar og almennar reglur réttarríkisins Nú þegar hafa rúm tvö ár farið til spillis hjá þessari vanhæfu ríkisstjórn, enn er hægt að snúa vitleysunni við, og endurheimta okkar sess sem þjóð á meðal þjóða.

Hverju reiddist „eldfjallið“ Össur nú?

Dónaskapurinn og hrokinn í Össuri Skarphéðinssyni utanríkisráðherra á sér engin takmörk. Nú stærir hann sig af því að hafa tekið Per Sanderund, forseta ESA og hundskammað hann. Sá síðar nefndi hafði unnið sér það eitt til - að tjá skoðun sína á Icesave. Litið er á spýjur Össurar alvarlegum augum hjá ESA sem hefur það hlutverk að framfylgja lögum og regluverki þeirra ríkja sem eru aðilar að EES samningnum.

Á svona stundum skammast ég mín óendanlega fyrir þá ríkisstjórn sem er við völd. Össur var ráðherra í ríkisstjórn Íslands þegar hrunið varð. Gæti ekki verið að Össuri skorti traust á alþjóðavettvangi til að sinna starfi sínu? Það er fátítt að heil þjóð bjóði upp á utanríkisráðherra til að sinna erlendum samskiptum sínum sem ber slíka ábyrgð. Hér á máltækið „úlfur í sauðagæru“ vel við.

Mikil lagaleg óvissa ríkir um Icesave, óvissa sem byggist á gölluðu regluverki ESB. Þau rök hefur Össur og Samfylkingin aldrei litið við. Bresku og hollensku innistæðurnar skal íslenska þjóðin borga með illu eða góðu, þrátt fyrir að þjóðin hafi í bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu hafnað þeirri lagaleysu sem ríkisstjórnin kom í gegnum þingið með tæpum meirihluta. Framtíðarkynslóðavíxillinn skal taka gildi, víxill sem örfáir óreiðumenn skrifuðu undir, með íslensku þjóðina að veði. Hvað gengur utanríkisráðherra til? Jú svarið er einfalt. Össur Skarphéðinsson og Evrópusinninn í dulargerfinu, Steingrímur J. Sigfússon, ætla að koma Íslandi með manni og mús inn í Evrópusambandið. Íslenska þjóðin og auðlindirnar eru ekki skiptimynt í hungri þessara félaga til viðurkenningar í Evrópu. Ómálga börn sjá að sambandið milli Icesave og aðildarumsóknarinnar er órjúfanleg.

Hverju hefur utanríkisráðherra lofað í Brussel, hví bregst hann svona við, hvað þolir ekki dagsljósið hér? Össur má gjósa til heimabrúks eins oft og hann vill, en hann hefur ekki leyfi til að hrauna yfir mikilsmetna erlenda embættismenn sem tjá hlutina eins og þeir eru.

Norður Evrópu vantar eldfjöll – eitt er hreyfanlegt.

Mismunun sparnaðarforma

Grein í Morgunblaðinu 12. maí 2010

Alltaf vex hún sú tilfinning að ójafnt sé gefið í heimi hér, og sérstaklega á Íslandi. Munnlegt loforð um að tryggja skyldi allar innistæður sem gefið var af ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks haustið 2008 virðist hafa komið efnafólki mest til góða en að sjálfsögðu einnig hinum sem minna áttu. Sparnaði meginþorra Íslendinga hefði mátt bjarga með tryggingu að upphæð 5 milljóna króna á hvern reikning.

Er þessi aðgerð góðra gjalda verð, enda hefði yfirlýsing um tryggingu innistæðna ekki komið til hefði það getað leitt til ófyrirsjáanlegra afleiðinga. Þetta leiðir þó hugann að hinum almenna íslendingi - þeim sem ekki lögðu sparnað sinn fyrir í banka - heldur keypti sér þak yfir höfuðið.

Af hverju verndar ríkið ekki eign hans með einhverjum hætti? Eru peningar svona miklu göfugari en steinsteypa? Þegar ríkið verndar einn hóp í þjóðfélaginu, á kostnað annars, er það óréttlæti, mismunun og brot á jafnræði.

Lítur ríkisvaldið kannski svo á að ákveðinn hluti þjóðarinnar eigi að vinna til að viðhalda eignastöðu annarra, bara vegna þess að í hlut eiga peningar, en ekki aðrar eignir. Íbúðareigendur gera sér grein fyrir því að ríkið getur ekki greitt þeim að fullu til baka það sem þeir hafa tapað frá hruni.

En að ríkið skuli ekki létta undir með almenningi með húsnæðisskuldir stríðir gegn jafnræði og sanngirni. Líti ríkisstjórnin svo á að refsa beri almenningi fyrir að verða sér úti um húsnæði er eitthvað mikið að hjá ráðamönnum.

Norræna vinstri velferðarstjórnin er að verða Íslendingum þungbærari en nokkurn óraði fyrir.

Fangelsismál - fyrningar og fésektir

Grein í Morgunblaðinu 24. apríl 2010

Í liðinni viku fékk ég svar frá dómsmálaráðherra við þeirri spurningu hve margir einstaklingar hafi sloppið við fangelsisrefsingu og fésektir vegna plássleysis í fangelsum landsins á árabilinu 2000 – 2010.
Frá árinu 2000 og til ársloka 2009 fyrndust fimm dómar. Engir dómar fyrndust á árunum 2003–2007 en þrír á árunum 2008–2009. Á þessu tímabili hefur ríkið afskrifað sektir upp á tæpar 132 milljónir króna sem er 10% af kostnaðaráætlun nýs öryggisfangelsis. Kom fram í svarinu að 1.799 einstaklingar skuli afplána vararefsingu vegna ógreiddra fésekta. Samtals skulda þessir einstaklingar tæpan 1,2 milljarð sem er nákvæmlega sú upphæð sem talið er að nýtt öryggisfangelsi kostar ríkissjóð.

Mál þessara einstaklinga eru í fyrningarhættu sökum þess að ekki hefur verið unnt að boða þessa aðila í afplánun. Gerður var sá fyrirvari í svari ráðherrans að 20 einstaklingar skulda hátt í helminginn af heildarupphæðinni og munu þeir líklega afplána sektina með samfélagsþjónustu. Ef ekkert verður að gert til að fjölga fangarýmum í landinu og munu dómar fyrnast vegna plássleysis í auknum mæli. Fer það m.a. eftir fjölda gæsluvarðhaldsúrskurða á næstu missirum. Í svari dómsmálaráðherra kemur fram að dómsmálaráðuneytið hefur nýlega óskað eftir því við Fangelsismálastofnun að það verði greint hvers vænta megi að þessu leyti á næstu árum.
Í greiningu stofnunarinnar kemur fram að þess sé að vænta að til fyrninga 14 dóma kunni að koma á árunum 2010 og 2011. Eftir það megi gera ráð fyrir að um 100 dómar geti fyrnst á næstu tveimur árum eftir það. Þessar upplýsingar miðast við stöðuna í dag og tæpast þarf að taka fram að sprenging verður í þörf fyrir afplánun eftir að dómsmál falla á grundvelli skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis og þeirra mála sem nú eru til rannsóknar hjá sérstökum saksóknara. Nú verður ríkisstjórnin að forgangsraða í ríkisrekstrinum. Ekki dugir að leggja aukið fé og mannafla til sérstaks saksóknara ef ekki eru til úrræði til að taka við afurðinni sem rannsókn og dómsmál embættisins leiða af sér. Ef reglur réttarríkis eiga að gilda hér á landi verður að leggja aukið fjármagn til þeirra endastöðvar sem dómsmál skilja eftir sig.
Eins og að framan greinir, er það þjóðhagslega hagkvæmt, að næg fangelsispláss séu til staðar ellegar tapar ríkissjóður háum upphæðum með aðgerðarleysi sínu í þessum málaflokki, því reynslan hefur sýnt að fjölmargir greiða sektir þegar þeir standa frammi fyrir því að þurfa að afplána refsingu í fangelsi.

Styrkjum stoðir Alþingis

Grein í Fréttablaðinu 20.04.2010

Nýútkomin skýrsla Rannsóknarnefndarinnar er afar vönduð, faglega unninn og til allrar fyrirmyndar. Þann 1. janúar árið 1994 tóku gildi lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið. Megin uppistaða EES samningsins er hið svokallaða fjórfrelsi - sem gengur út á frjálsan flutnings vöru, fólks, þjónustu og fjármagns án landamæra innan Evrópusambandsins. Þarna var lagður grunnur að því gerræðislega og taumlausa fjármálakerfi sem þróaðist hér og í Evrópu sem varð okkur að lokum að falli.

Vorið 2001 setti Alþingi tvenn lög sem mörkuðu rammann um sölu bankanna og framtíðarskipan varðandi starfsumhverfi banka á Íslandi undir forystu þáverandi ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Lög nr. 70/2001 kváðu á um heimild til sölu á hlutafé ríkisins í bönkunum. Samhliða gerði Alþingi með lögum nr. 69/2001 breytingar á þágildandi lögum um viðskiptabanka og sparisjóði. Þær breytingar endurspegluðu m.a. stefnumörkun um að ekki væri rétt að leiða í lög hér á landi beinar takmarkanir á stærð eignarhluta einstakra aðila í fjármálafyrirtækjum. Bankarnir fengu að vaxa óáreittir á grundvelli laga sem Alþingi setti og á grundvelli Evrópusambandsreglna.

Í 15. kafla skýrslu Rannsóknarnefndarinnar kemur fram að Rannsóknarnefndin hafi sérstaklega tekið til athugunar hvernig starfsheimildir lánastofnana varðandi sjö tiltekin atriði hefðu breyst í kjölfar aðildar Íslands að EES-samningnum og fara þær hér á eftir. Veittar voru auknar heimildir til heimila lánastofnunum að fjárfesta í ótengdum atvinnurekstri, lánafyrirgreiðslu til stjórnenda, til að fjárfesta í fasteignum og félögum um fasteignir, til að veita lán til kaupa á eigin hlutum og til að reka vátryggingafélög. Minni kröfur voru síðan gerðar um rekstrarfyrirkomulag verðbréfafyrirtækja.

Þarna sést svart á hvítu hvað lagasetning EES samningsins hafði í för með sér. Taumlaus eftirgjöf á fjármálasviðinu sem íslenskir bankamenn nýttu í topp. Síðan segir í skýrslunni „Í öllum þessum tilvikum voru reglurnar rýmkaðar og athafnafrelsi lánastofnana aukið verulega. Lágmarkskröfur tilskipana Evrópusambandsins um starfsemi lánastofnana fjölluðu ekki beinlínis um þessar auknu starfsheimildir. Íslandi var því ekki skylt vegna EES-samningsins að auka starfsheimildir innlendra lánastofnana á þennan hátt, heldur var af samkeppnisástæðum talið nauðsynlegt að löggjöfin yrði sambærileg um þessi atriði og í helstu nágrannalöndunum."

Alþingi Íslendinga samþykkti lög samkvæmt ýtrustu reglum Evrópusambandsins án þess að þurfa að gera það. Því spyr ég mig - hví létu stjórnmálamenn þessa tíma undan hótunum auðvaldsins að ekki mætti þrengja þessar reglur hér á landi vegna samkeppnishæfni bankanna á alþjóðamarkaði? Hvers vegna mátti ekki setja stærðarmörk á bankanna?

Reglulega var ríkinu hótað málsókn á grunni samkeppnisreglna EES samningsins. Reglulega var því hótað að bankarnir færu úr landi. Löggjafinn er einn hluti þrígreiningar ríkisvaldsins og skal vera sjálfstæður. Það er alvarlegt ef löggjafinn lætur undan þrýstingi frá aðilum utan úr samfélaginu.

Auðveldlega má færa fyrir því rök að slök lagasetning undanfarin ár eigi einhvern þátt í því hvernig komið er fyrir okkur sem þjóð. Til að koma í veg fyrir endurtekningu þessara hörmunga verður að styrkja stoðir Alþingis bæði fjárhagslega og faglega.

Frumvarp til laga um lagaskrifstofu Alþingis sem ég hef lagt fram ásamt flestum þingmönnum Framsóknarflokksins og Hreyfingarinnar er fyrsta skrefið, auk ráðgjafar frá þjóðþingum hinna Norðurlandanna.

Staða Alþingis

Grein í Morgunblaðinu í dag

Nú liggur fyrir afar vönduð skýrsla Rannsóknarnefndar Alþingis. Ekki eitt einasta andartak flögrar að mér að verja neitt það sem í skýrslunni stendur þrátt fyrir að Framsóknarflokkurinn hafi verið í ríkisstjórn á árabilinu 1995 - 2007.

Skýrslan er sá grunnur sem við verðum að nota sem stökkpall til bættrar framtíðar,fortíðinni breytum við ekki, en á nútíðina og framtíðina getum við haft áhrif. Það er skilda mín sem þingmanns að vinna heilt fyrir þjóðina og eiga þátt í að taka ákvarðanir sem leiða af sér farsæld og bætta framtíð fyrir íslendinga sem kjörinn fulltrúi þjóðarinnar. Ég hvet stjórnvöld að leggja aukinn kraft og fjármagn til rannsóknaraðila og dómstóla því þjóðin þarf á því að halda að þessi mál verða afgreidd hratt og af fagmennsku.

Við sjáum nú hvaða afleiðingar það hefur að ríki afsali sér löggjafavaldi eins og gert var með EES samningnum. Megin uppistaða EES samningsins er hið svokallaða fjórfrelsi, sem gengur út á frjálsan flutnings vöru, fólks, þjónustu og fjármagns án landamæra innan Evrópusambandsins. Þarna var lagður grunnur að því geðræðislega og taumlausa fjármálakerfi sem þróaðist hér og í Evrópu sem varð okkur að lokum að falli.

Það leiðir hugann að því hvers vegna Alþingi var ekki styrkt faglega og fjárhagslega í kjölfarið af gildistöku samningsins til að löggjafinn myndi hafa þol og styrk til að takast á við breytt umhverfi lagasetningar. Hví er Alþingi og löggjafavaldið ekki varið betur? Ég er þess fullviss að óvönduð lagasetning undanfarinna ára á hlut í því hruni sem við stöndum frammi fyrir.

Eftir að ég tók sæti á Alþingi hef ég komist að raun um að innviðir Alþingis sem stofnunar eru fúnir. Það er með ólíkindum hvað vantar upp á faglega lagasetningu og nefndarsvið Alþingis er ekki að skila því starfi sem ætlast er til sem ráðgjafandi aðili við lagasetningu. Í krafti meirihlutastjórna fara frumvörp í gegnum þingið og verða að lögum sem vitað er fyrirfram að standast ekki stjórnarskrá, alþjóðasamninga og eru á gráu svæði gagnvart gildandi lögum. Dómsmál undanfarinna ára sanna það og samanburður við Norðurlöndin varðandi þessi mál er sláandi okkur í óhag.

Ég hef spurt mig hví löggjafinn sé ekki varinn af starfi lagaprófessora sem hafa fasta stöðu við þingið. Hví er ekki starfandi lagaráð eða lagaskrifstofa sem hefur það hlutverk að lesa yfir lagafrumvörp og þingsályktunartillögur? Við verðum að hafa kjark og þor til að horfast í augu við vandamálin og viðurkenna brotalamir stjórnkerfisins, stjórnmálaflokkana og stjórnsýslunnar allrar.

Fyrsta skrefið í þessa átt er frumvarp um lagaskrifstofu Alþingis, sem ég hef lagt fram ásamt flestum þingmönnum Framsóknarflokksins og Hreyfingarinnar, sem hefur þetta hlutverk. Að mínu mati er það þó ekki nóg, því nú er komið að þeim tímapunkti, að leita til sérfræðinga þjóðþinga hinna Norðurlandanna, til að endurskipuleggja faglega stöðu Alþingis Íslendinga.

Lán í framtíðarskatti stóriðjunnar – 3,6 milljarðar

Grein í Morgunblaðinu í dag

Hverjum hefði dottið í hug að Vinstri grænir undir forystu Steingríms J. Sigfússonar, myndi slá lán hjá „spúandi stóriðju“ á Íslandi. Því skaut skökku við að Steingrímur náttúruverndarsinni lagði fram frumvarp á Alþingi seint á síðasta ári um lántöku ríkisins frá höfuðóvinum Vinstri grænna sjálfri stóriðjunni.

Í framhaldinu eða þann 22. desember voru síðan samþykkt lög um tímabundna breytingu á heimildarlögum um stóriðju vegna skattgreiðslna á árunum 2010, 2011 og 2012. Með lögunum var veitt heimild til að gera viðauka við aðalsamninga eða fjárfestingarsamninga við járnblendiverksmiðjuna í Hvalfirði, álverið á Grundartanga, álverið í Reyðarfirði og álverið í Straumsvík um fyrirframgreiðslu upp í álagningu á tekjuskatti og öðrum opinberum gjöldum á næstu þremur árum upp á 3,6 milljarða.

Hvað þýðir þetta í raun? Jú fjármálaráðherra hefur ákveðið að stóriðjufyrirtækin skuli greiða í þremur jöfnum greiðslum á árunum 2010, 2011 og 2012 upp í væntanlega álagningu á tekjuskatti og öðrum opinberum gjöldum á árunum 2013–2018. Í greinargerð með frumvarpinu segir orðrétt: „...vegna mikils samdráttar í efnahagslífinu og erfiðrar stöðu ríkissjóðs í kjölfar hans hefur það orðið að samkomulagi við nokkra af stærstu notendum raforku í landinu að þeir greiði fyrir fram árlega samtals kr. 1.200 milljónir á árunum 2010, 2011 og 2012 upp í væntanlega álagningu opinberra gjalda á árunum 2013–2018.

Eðlilega fær ríkissjóður því engan tekjuskatt af þessum fyrirtækjum 2013 – 2018, með öðrum orðum þá er verið að taka lán í framtíðartekjum ríkissjóðs.

Kunnugleg aðferð frá Grikklandi?

Fyrirframgreiðslan skiptist milli aðila í hlutfalli við raforkunotkun þeirra. Hlutfallsleg raforkunotkun ISAL er 22,73% í hlutfalli af þeim félögum sem lögin ná til. Í fyrirframgreiðslu samkvæmt ákvæði þessu skal ISAL því, á árunum 2010, 2011 og 2012, greiða 22,73% af 1.200 m.kr. eða 272.760.000 kr. á hverju ári. Hlutfallsleg notkun járnblendiverksmiðjunnar í Hvalfirði er 6,8% og skal félagið greiða 6,8% af 1.200 m.kr. eða 81.600.000 kr. á sama árabili. Hlutfallsleg notkun Norðuráls á Grundartanga er 32,36% og skal greiða það hlutfall af 1.200 m.kr. eða 388.320.000 kr. og loks er hlutfallslega notkun álversins á Reyðarfirði 38,11% og skal greiða það hlutfall af 1.200 m.kr. eða 457.320.000 kr. á árunum 2010, 2011og 2012. 1,2 milljarðar á ári, 3,6 milljarðar á 3 árum.

Enn á ný kemur Steingrímur J Sigfússon fram með frestunartillögur fyrir yl í ríkisstjórn. Með þessum gjörningi fara Vinstri grænir, sem einokað hafa umhverfismál, í fararbroddi að festa stóriðjuna hér um ókomin ár. Með þessu hagsmunir stóriðjunnar orðnir svo samofnir íslenskum hagsmunum að líkja má því við fangelsun íslenska ríkisins. Kunnuglegt frá Argentínu og líklega allt gert að uppskrift AGS.

Svo er það síðasti naglinn í kistuna í lögum þessum. Íslenska ríkinu ber að endurgreiða eftirstöðvar af fyrirframgreiðslunni að lokinni álagningu árið 2018, í samræmi við almennar reglur um meðferð ofgreiddra skatta. Stóriðjan hefur engan hvata til að skila hagnaði 2013-2018,heldur þvert á móti, því í vændum er endurgreiðsla upp á fleiri milljarða með vöxtum frá íslenska ríkinu.

Er hægt að kalla þetta annað en „tæra snilld“ fjármálaráðherra.

Lagaskrifstofa Alþingis

Grein í Morgunblaðinu í dag

Auðveldlega má færa fyrir því rök að slök lagasetning undanfarin ár eigi einhvern þátt í því hvernig komið er fyrir okkur sem þjóð. Á Norðurlöndum er það liður í starfsemi ráðuneyta að starfrækja sérstakar lagaskrifstofur sem hafa það hlutverk að fara yfir stjórnarfrumvörp og kanna hvort á þeim séu lagatæknilegir ágallar eða hvort þau samræmist stjórnarskrá.

Yfirgnæfandi meiri hluti lagafrumvarpa sem samþykkt eru á Alþingi koma frá framkvæmdavaldinu en hér á landi er hvorki starfandi lagaskrifstofa hjá Stjórnarráði Íslands né starfandi lagaráð hjá Alþingi sjálfu. Því kemur ekki á óvart að miklu fleiri hnökrar eru á íslenskri löggjöf en annars staðar á Norðurlöndum.

Ég hef af þessum ástæðum lagt fyrir Alþingi lagafrumvarp um að stofnuð verði lagaskrifstofa Alþingis til að bæta lagasetningu. Markmiðið frumvarpsins er að ekki komi frumvörp né þingsályktunartillögur fyrir Alþingi sem innihalda lagatæknilega ágalla eða samrýmast ekki stjórnarskránni, að létta álagi af dómstólum landsins og umboðsmanni Alþingis.

Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að starfsmenn lagaskrifstofu skulu vera alþingismönnum og starfsmönnum Alþingis og Stjórnarráðsins til ráðgjafar um undirbúning löggjafar. Lagaskrifstofa skal einnig ganga úr skugga um að frumvörp standist þjóðréttarlegar skuldbindingar og séu í samræmi við gildandi lög, að þau séu nákvæm, skýr og auðskiljanleg og gjaldtökuheimildir séu skýrar. Sú stjórnskipan sem er í gildi hér á landi byggist á þrígreiningu ríkisvaldsins í löggjafarvald, dómsvald og framkvæmdarvald hefur réttilega verið gagnrýnd fyrir það hversu sterkt framkvæmdarvaldið hefur verið á kostnað hinna þáttanna tveggja. Úr þessum hnökrum þarf að bæta til að efla og bæta lýðræðið.

Hér er löng hefð fyrir meirihlutastjórnum, með örfáum undantekningum, og því er nauðsynlegt að starfandi minni hluti fái notið jafnræðis í framlagningu mála til að tempra framkvæmdavaldið. Sem dæmi um slaka lagasetningu undanfarna áratugi má geta þess að í ársskýrslum umboðsmanns Alþingis, sem starfað hefur í rúm 20 ár, er vel á annað hundrað mála sem embættið hefur vakið athygli á sem varða „meinbugi á lögum“.

Slíkur málafjöldi er óásættanlegur. Meinbugir á lögum geti verið formlegs eðlis, svo sem misræmi milli lagaákvæða, prentvillur, óskýr texti o.fl. Einnig geti meinbugir verið beinlínis fólgnir í efnisatriðum, svo sem mismunun milli manna án þess að til þess liggi viðhlítandi rök eða að reglugerðarákvæði skorti lagastoð. Þá hefur umboðsmaður litið svo á að undir ákvæðið falli þau tilvik þegar lög eru ekki í samræmi við þær skuldbindingar sem Ísland hefur undirgengist samkvæmt alþjóðasáttmálum til verndar mannréttindum. Jafnframt yrði gríðarlegu álagi létt af dómstólum landsins sem er ef til vill mesti kosturinn.

Hér er á ferðinni þjóðþrifamál sem til framtíðar felur í sér mikinn sparnað fyrir þjóðina alla. Það er von mín að málið fái jákvæðar undirtektir hjá alþingismönnum og að frumvarpið verði brátt að lögum.

X – NEI

Grein í Morgunblaðinu í dag

6. mars 2010 er dagurinn sem smáþjóð í Norðurhafi reis upp og hafnaði kúgunum stórþjóða. Þetta er dagurinn sem íslenska þjóðin kaus í fyrsta sinn á lýðveldistímanum í þjóðaratkvæðagreiðslu sem er bindandi og stjórnarskrárvarin. Þennan dag eigum við öll eftir að muna í framtíðinni. Þetta er dagurinn sem Íslendingar höfnuðu á afgerandi hátt að taka á sig skuldir óreiðumanna. Þetta er dagurinn sem Íslendingar neituðu að greiða skuldir sem þeir bera ekki á nokkurn hátt ábyrgð á. Má segja að þessi dagur marki tímamót í frelsisbaráttu þjóðarinnar. Kastljós heimsins er á Íslandi vegna þessa því þjóðaratkvæðagreiðslan á eftir að marka tímamót í heimssögunni.

Rísum upp og höfum kúgunum og óskráðum reglum fjármálaheimsins. Hvergi í veröldinni er hægt að finna lagabókstaf þess efnis að ríkisstjórnum sé heimilt að ríkisvæða einkaskuldir fjárglæframanna og rukka almenning í gegnum skattkerfi hvers ríkis. Þrátt fyrir það hefur skapast sú hefð að ríkisstjórnir grípa til þess ráðs – og það veit fjármálageirinn. Af þeim sökum hefur fjármálastarsemi einkaaðila verið svo taumlaus sem raun ber vitni. Notum tækifærið til hins ýtrasta og sýnum umheiminum hvað í okkur býr.

Ég hvet landsmenn til að nýta lögvarinn kosningarétt sinn og taka á afgerandi hátt þátt í sjálfstæðisbaráttu okkar með því að krossa við NEI á atkvæðaseðlinum. Nú er komið að þjóðinni að gera orð Jóns Sigurðssonar, frelsishetju okkar Íslendinga, að sínum: „Vér mótmælum allir“.

Bandarískir draumar Össurar

Grein í Fréttablaðinu 27. febrúar

Undanfarið hafa verið í fréttum aðgerðir utanríkisráðuneytisins til þess að afla stuðnings frá Bandaríkjamönnum vegna Icesave. Í framhaldinu óskaði utanríkisráðherra eftir fundi með Hillary Clinton með frekari málaleitan í huga. Auðvitað eigum við að ræða þessi mál við sem flestar þjóðir enda hefur málflutningur okkar framsóknarmanna verið á þá leið. Það er undarlegt að utanríkisráðherra Íslendinga skuli ekki gera sér grein fyrir stöðu Bandaríkjamann gagnvart Bretum og Hollendingum.

Bandaríkjamenn heyja stríð í Íraq og Afganistan undir nafni NATO. Í örvæntingu leita þeir leiða til þess að einangrast ekki í stríðsrekstrinum. Þeir hafa lagt hart að Bretum og Hollendingum að draga ekki herlið sitt til baka og jafnvel hafa þeir lagt fram kröfu um að fjölga þarna hermönnum. Ég trúi því að Bretar og Hollendingar séu áhugalitlir um þennan hernað og vilja losna enda eiga þeir í miklum erfiðleikum heimafyrir vegna þessa. Hollenska stjórnin er fallin vegna ágreinings um stríðsreksturinn og breska ríkisstjórnin, undir forystu bæði Brown og Blair á sínum tíma, sæta mikilli gagnrýni. Ljóst er að þessar þjóðir halda herliði sínu þarna eingöngu vegna undanlátssemi við Bandaríkjamenn og taka á í leiðinni gríðarlega óánægju heimafyrir. Bretar og Hollendingar hafa eytt hundruðum milljarða vegna þessa, fyrir Bandaríkjamenn, og hafa sætt miklu mannfalli. Svo virðist nú sem breska ríkisstjórnin falli líka á næstu dögum.

Bandaríkjamenn þurfa á allri aðstoð að halda frá Bretum og Hollendingum sem unnt er að fá. Þeir eru í engri stöðu til þess að beita þessar þjóðir þrýstingi til þess að leggja Íslendingum lið. Að auki má á það benda að diplómatísk samskipti Íslendinga við Bandaríkjamenn hafa á engan hátt verið í lagi undir forystu Össurar Skarphéðinssonar. Sendiherra Bandaríkjanna fór af landi brott fyrir rúmu ári og ekki hefur verið talin ástæða að skipa hér nýjan sendiherra eftir að Robert S. Connan sem Obama tilnefndi hætti við að þiggja embættið á sumardögum 2009.

Í hvaða stöðu telur Össur sig vera til að skipa svo fyrir að senda embættismenn í bandaríska sendiráðið með hótanir um stuðning. Í morgunútvarpinu rás 2 sagði Össur að hann væri stoltur af þeirri hörku sem starfsmenn hans hefðu sýnt í viðræðum við Sam Watson starfandi sendifulltrúa.

Já Össur skipað gætir þú væri þér hlýtt.

Utanríkisráðherra til heimabrúks

Grein í Morgunblaðinu 27. febrúar

Íslendingar sitja uppi með utanríkisráðherra sem sat sem ráðherra í þeirri ríkisstjórn sem var á vakt þegar bankarnir hrundu á haustdögum 2008. Sé eitthvað eitt atriði nefnt sem rýrir traust Íslands erlendis er það utanríkisráðherra, forsætisráðherra og samgöngumálaráðherra en þeir eiga það sameiginlegt að hafa tilheyrt hrunstjórninni.

Heldur Össur Skarphéðinsson að hann þekkist ekki?

Víkur nú sögunni að Icesave málinu og aðkomu Össurar að því. Þann 19. febrúar s.l. kom fram í fréttum að utanríkisráðherra hefði hvatt starfsmenn sína til að tala máli Íslands tæpitungulaust við starfsmenn sendiráða annarra ríkja.

Svo opinmynntir voru starfsmenn utanríkisráðuneytisins að orðrétt var haft eftir Össuri á netmiðlum að: „þeir hafi verið að reyna að særa stuðningsyfirlýsingu út úr Bandaríkjamönnum á trúnaðarfundunum um Icesave deiluna sem haldnir voru í janúar.“ Meira að segja gengu starfsmenn ráðuneytisins svo langt að tilkynna Sam Watsons, forstöðumanni bandaríska sendiráðsins að hlutleysi Bandaríkjamanna væri ekki valkostur í þessari deilu því ef Icesave málið myndi dragast á langinn yrði Ísland gjaldþrota árið 2011. Ekkert annað en stuðningur í Icesave væri tekinn gildur.

Össur sagðist aðspurður í morgunútvarpi Rásar 2 vera stoltur af starfsmönnum sínum og þeirri hörku sem þeir sýndu Watsons. Í framhjáhlaupi má geta þess að Bandaríska sendiráðið hefur verið sendiherralaust frá ársbyrjun 2009. Carol von Voorst yfirgaf stöðu sína í fússi vegna „ekki orðuveitingar“ og ekki hefur nýr sendiherra verið skipaður því Robert S. Connan sem Obama tilnefndi hætti við að þiggja embættið á sumardögum 2009. Þau eru því frekar súr samskiptin milli þjóðanna og er það miður því Bandaríkin eru vinaþjóð okkar til margra áratuga. Þeir voru fyrstir til að lýsa yfir stuðningi við sjálfstæði okkar og einnig voru þeir öflugir liðsmenn í landhelgisdeilunni.

Bandaríski herinn fór héðan 2006. NATÓ ákvað að færa varnarlínuna til Evrópu og taldi útvarðagæslu hér í Norðurhöfum óþarfa. Sumir halda því fram að þá hafi þegar verið ákveðið að Alþjóðagjaldeyrissjóðinum yrði beitt hér á landi í þágu erlendra auðhringja og ekki gengi að hafa bandaríkjaher í landinu á sama tíma. Eitt er víst að Bretar beittu á friðelskandi NATÓ þjóð hryðjuverkalögum í hruninu. Mér er til efs að það hefði gerst hefði bandaríski herinn verið hér.
Í ljósi þessa er bandarískt tilhlaup Össurar utanríkisráðherra nú stórundarlegt. Össur á að vita að Bandaríkin geta ekki aðstoðað Ísland í Icesave deilunni því þau þurfa liðstyrk Breta og Hollendinga í Afganistan.

Það er skylda NATÓ þjóða sem hafa her að standa saman í stríðsrekstri. Fór framhjá utanríkisráðherra að Hollenska ríkisstjórnin er fallin vegna ágreinings um tímalengd og viðveru hermanna landsins í Afganistan. Viðtalspöntun ráðherrans við Hillary Clinton hlýtur því að vera enn eitt bjölluatið og ætlað til þess eins að slá pólitískar keilur til heimabrúks.